کاهش تولید و رشد درآمد صنعت قند و شکر؛ چرا عملکرد چغندرقند در هکتار اهمیت بیشتری یافته است؟
صنعت قند و شکر ایران طی سالهای اخیر تحت تأثیر خشکسالی، کاهش تولید محصولات کشاورزی و محدودیت در تأمین ماده اولیه کارخانههای قند قرار گرفته است.
بررسی دادههای منتشرشده درباره روند تولید، فروش و سودآوری شرکتهای قند و شکری نشان میدهد که با وجود فشار بر حجم تولید، درآمد صنعت رشد قابلتوجهی داشته است.
این شرایط یک موضوع مهم را برای زنجیره چغندرقند برجسته میکند:
افزایش عملکرد چغندرقند در واحد سطح و انتخاب صحیح رقم بذر، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
این مطلب با استناد به گزارش منتشرشده در روزنامه دنیای اقتصاد درباره وضعیت صنعت قند و شکر و با تحلیل پیامدهای آن برای تولید چغندرقند تهیه شده است.
کاهش تولید صنعت قند و شکر در سالهای اخیر
براساس گزارش دنیای اقتصاد، متوسط تولید صنعت قند و شکر طی ۱۵ سال گذشته حدود ۲ میلیون و ۸۲۷ هزار تن بوده است.
با این حال، در سالهای اخیر تولید صنعت با فشار قابلتوجهی روبهرو شده و در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ به ترتیب حدود ۱۷، ۳۱ و ۳۰ درصد کاهش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ نیز تولید صنعت به حدود یک میلیون و ۴۱۵ هزار تن رسید که در مقایسه با سال قبل حدود ۴ درصد کاهش نشان میدهد.
تداوم خشکسالی و کاهش تولید محصولات کشاورزی از جمله عوامل مهم اثرگذار بر این روند عنوان شدهاند.
برای کارخانههای قند، کاهش تولید چغندرقند تنها یک مسئله در سطح مزرعه نیست. افت تأمین ماده اولیه میتواند بر ظرفیت تولید و اقتصاد کل زنجیره صنعت قند اثر بگذارد.
وضعیت سودآوری صنعت قند و شکر
نمودار ۱ ـ روند سالانه حاشیه سود کل صنعت قند و شکر
بررسی روند حاشیه سود نشان میدهد که صنعت قند و شکر پس از افت قابلتوجه سودآوری در میانه دهه ۱۳۹۰، بهتدریج وارد مسیر بازیابی شده است.
براساس گزارش منتشرشده، متوسط حاشیه سود صنعت طی ۱۵ سال گذشته حدود ۱۱ درصد بوده است.
با این حال، نوسان حاشیه سود نشان میدهد که افزایش فروش بهتنهایی تضمینکننده سودآوری پایدار نیست. حجم تولید، هزینههای تولید و دسترسی به ماده اولیه همچنان از عوامل مهم در عملکرد اقتصادی صنعت محسوب میشوند.
رشد درآمد شرکتهای قندی با وجود کاهش تولید
براساس گزارش دنیای اقتصاد، مجموع درآمد صنعت قند و شکر در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۴ هزار و ۹۷ میلیارد تومان بوده است.
این رقم نسبت به سال قبل حدود ۶۱ درصد رشد نشان میدهد.
افزایش نرخ فروش محصولات یکی از عوامل اصلی رشد درآمد صنعت عنوان شده است.
نمودار ۲ ـ روند ماهانه درآمد فروش صنعت قند و شکر
روند درآمد ماهانه صنعت نشان میدهد که در برخی دورهها رشد قابلتوجهی در درآمد فروش ثبت شده است.
این روند در شرایطی رخ داده که تولید همچنان تحت فشار قرار دارد.
به همین دلیل، ارزش اقتصادی تولید از هر هکتار زمین کشاورزی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چرا افزایش عملکرد چغندرقند در هکتار مهم است؟
افزایش تولید چغندرقند تنها از طریق افزایش سطح زیر کشت امکانپذیر نیست.
در شرایط محدودیت منابع آب و فشارهای اقلیمی، یکی از مهمترین راهکارها، افزایش بهرهوری و عملکرد در واحد سطح است.
عملکرد یک مزرعه چغندرقند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد، از جمله:
- ژنتیک و رقم بذر چغندرقند
- شرایط آب و هوایی
- تاریخ کشت
- مدیریت آبیاری
- شرایط خاک
- برنامه تغذیه
- تراکم و استقرار بوته
- بیماریهای خاکزاد
- ریزومانیا
- نماتد
- مدیریت فنی مزرعه
به همین دلیل، انتخاب بذر چغندرقند مناسب برای شرایط واقعی هر منطقه باید براساس بررسی مجموعهای از عوامل فنی انجام شود.
اهمیت انتخاب رقم مناسب بذر چغندرقند
تمام ارقام بذر چغندرقند برای تمام مناطق و شرایط کشت طراحی نشدهاند.
شرایط مزرعه در انتخاب رقم اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، پیش از انتخاب بذر باید به سؤالاتی مانند موارد زیر پاسخ داده شود:
منطقه کشت کجاست؟ کشت بهاره است یا پاییزه؟ وضعیت منابع آب چگونه است؟ سابقه بیماری مزرعه چیست؟ آیا ریسک ریزومانیا وجود دارد؟ آیا مزرعه با مشکل نماتد مواجه است؟ طول دوره رشد مورد انتظار چقدر است؟
پاسخ به این سؤالات میتواند به انتخاب دقیقتر رقم بذر چغندرقند کمک کند.
نقش ژنتیک بذر در مدیریت عملکرد مزرعه
بذر تنها یکی از اجزای سیستم تولید چغندرقند است و دستیابی به عملکرد مطلوب نیازمند مدیریت صحیح تمام عوامل زراعی است.
با این حال، انتخاب ژنتیک و رقم مناسب یکی از نخستین تصمیمات فنی پیش از آغاز فصل کشت محسوب میشود.
شرکت SESVanderHave بهصورت تخصصی در حوزه تحقیق، اصلاح و تولید بذر چغندرقند فعالیت دارد و ارقام مختلفی را برای شرایط و چالشهای متفاوت تولید توسعه داده است.
شرکت وندانهکاو بهعنوان فعال در زمینه تأمین و واردات بذر چغندرقند SESVanderHave در ایران، تلاش میکند با ارائه اطلاعات فنی و معرفی ویژگیهای ارقام، به انتخاب آگاهانهتر بذر متناسب با شرایط مناطق کشت کمک کند.
خشکسالی چگونه بازار بذر چغندرقند را تغییر میدهد؟
ادامه خشکسالی و محدودیت منابع آب میتواند انتخاب رقم بذر را به تصمیمی تخصصیتر تبدیل کند.
در چنین شرایطی، انتخاب بذر صرفاً براساس نام رقم یا تجربه عمومی گذشته ممکن است کافی نباشد.
کشاورزان و کارشناسان باید ویژگیهای مزرعه و شرایط منطقه را در کنار مشخصات فنی هر رقم بررسی کنند.
به همین دلیل، آینده بازار بذر چغندرقند به احتمال زیاد بیش از گذشته به سمت توصیه رقم براساس شرایط منطقه و مزرعه حرکت خواهد کرد.
آینده صنعت چغندرقند؛ تمرکز بر تولید بیشتر از هر هکتار
محدودیت منابع و فشارهای اقلیمی نشان میدهد که آینده تولید چغندرقند بیش از گذشته به بهرهوری مزرعه وابسته خواهد بود.
بنابراین، سؤال اصلی تنها این نیست که:
چه میزان زمین زیر کشت چغندرقند قرار دارد؟
سؤال مهمتر این است:
چگونه میتوان از هر هکتار مزرعه، عملکرد اقتصادی و پایدارتری به دست آورد؟
انتخاب رقم مناسب بذر، در کنار مدیریت آب، تغذیه و سایر عوامل فنی مزرعه، میتواند بخشی از پاسخ به این چالش باشد.
وندانهکاو با تمرکز بر دانش تخصصی بذر چغندرقند و ارقام SESVanderHave، در کنار کشاورزان، کارشناسان و فعالان صنعت قند ایران برای انتخاب آگاهانهتر رقم و توسعه بهرهوری مزارع فعالیت میکند.
منبع
دادهها و اطلاعات صنعت مورد اشاره در این مطلب برگرفته از گزارش روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان بهبود درآمد قندوشکریها است. تحلیل پیامدهای این روند برای بازار بذر چغندرقند و انتخاب رقم، توسط وندانهکاو و در چارچوب حوزه تخصصی فعالیت شرکت تدوین شده است.